Bàn Chân Bẹt: Dấu Hiệu, Biến Chứng Và Cách Điều Trị Đúng Cách

Bàn chân bẹt là một trong những rối loạn hình thái bàn chân thường gặp hiện nay, không chỉ ở trẻ em mà ngày càng phổ biến ở người trưởng thành, đặc biệt là những người phải đứng lâu, đi lại nhiều hoặc thừa cân. Thực tế lâm sàng cho thấy nhiều bà con chỉ chú ý đến đau mỏi chân mà chưa nhận ra gốc rễ nằm ở sự suy giảm vòm nâng đỡ tự nhiên của bàn chân.

Dưới góc nhìn Tây y, đây là tình trạng vòm bàn chân bị hạ thấp hoặc xẹp hoàn toàn khi chịu lực, làm thay đổi cơ học vận động và phân bố áp lực lên hệ cơ – xương – khớp. Còn theo Đông y, bàn chân là nơi hội tụ của nhiều đường kinh quan trọng, khi gân cốt suy yếu, khí huyết lưu thông kém thì khả năng nâng đỡ và linh hoạt của bàn chân cũng giảm dần.

Tại Việt Nam, tỷ lệ bàn chân bẹt có xu hướng gia tăng cùng với lối sống ít vận động, thói quen đi giày dép không phù hợp và áp lực lao động kéo dài, khiến bệnh không chỉ là vấn đề hình thái mà trở thành nguyên nhân âm thầm gây đau mạn tính và hạn chế vận động.

Triệu chứng bàn chân bẹt

Triệu chứng nhẹ

Ở giai đoạn nhẹ, nhiều bà con chỉ cảm thấy mỏi gan bàn chân khi đứng lâu hoặc đi bộ quãng đường dài. Cảm giác mỏi này thường giảm nhanh sau khi nghỉ ngơi nên rất dễ bị bỏ qua. Một số trường hợp để ý thấy đế giày mòn lệch vào phía trong nhưng chưa kèm đau rõ rệt. Hình dạng bàn chân khi đứng có vẻ bè hơn nhưng chưa gây khó chịu trong sinh hoạt hàng ngày.

Triệu chứng trung bình

Khi bệnh tiến triển, cơn đau xuất hiện thường xuyên hơn, tập trung ở gan bàn chân, gót chân hoặc mặt trong cổ chân. Việc đi bộ lâu, leo cầu thang hay vận động mạnh dễ gây nhức mỏi kéo dài. Nhiều bà con bắt đầu cảm nhận sự căng cứng bắp chân, đau dọc cẳng chân do các nhóm cơ và gân phải làm việc quá mức để bù trừ cho vòm chân bị suy yếu.

Triệu chứng nặng

Ở mức độ nặng, đau không còn khu trú ở bàn chân mà lan lên cổ chân, đầu gối, thậm chí vùng hông và thắt lưng. Trục chân có xu hướng lệch vào trong, dáng đi thay đổi rõ rệt. Một số trường hợp kèm sưng cổ chân sau vận động, hạn chế khả năng đi lại và đau ngay cả khi nghỉ ngơi. Nếu bà con đã gặp tình trạng đau nhiều, đi đứng khó khăn hoặc đau lan lên các khớp lớn, việc thăm khám sớm tại Khám và chữa bệnh Y học cổ truyền là rất cần thiết, bà con cũng có thể liên hệ 0904.778.682 để tôi tư vấn cụ thể hơn cho từng trường hợp.

Nỗi lo và biến chứng của bàn chân bẹt

Nỗi lo lớn nhất của bà con khi phát hiện bàn chân bẹt là sợ bệnh kéo dài, ảnh hưởng khả năng lao động, sinh hoạt và vận động thể thao. Nhiều người lo ngại phải can thiệp phẫu thuật hoặc chấp nhận sống chung với đau mạn tính. Trên thực tế, nếu không được điều chỉnh kịp thời, bàn chân bẹt có thể dẫn đến viêm cân gan chân, viêm gân quanh cổ chân, đau gối do lệch trục chi dưới và lâu dài ảnh hưởng đến cột sống thắt lưng. Những biến chứng này không xảy ra tức thì nhưng âm thầm tiến triển, làm giảm chất lượng sống rõ rệt.

Nguyên nhân và cơ chế hình thành bàn chân bẹt

Theo Tây y

Bàn chân bẹt có thể xuất phát từ yếu tố bẩm sinh như dây chằng lỏng lẻo, cấu trúc xương bàn chân kém ổn định hoặc do di truyền. Ngoài ra, các yếu tố mắc phải như thừa cân, đứng lâu, mang vác nặng, chấn thương cổ chân, hoặc sử dụng giày dép không phù hợp làm tăng áp lực lên vòm chân. Khi vòm chân sụp xuống, bàn chân rơi vào trạng thái quá sấp, khiến lực phân bố không đều, các mô mềm và gân cơ phải chịu tải vượt khả năng thích nghi, từ đó phát sinh đau và viêm.

Theo Đông y

Đông y nhìn nhận bàn chân là nơi gân cốt và kinh lạc hội tụ. Khi chức năng nuôi dưỡng gân cốt suy giảm, khí huyết lưu thông kém, vùng bàn chân dễ trở nên yếu và mất khả năng nâng đỡ. Sự ứ trệ kéo dài ở các đường kinh quanh cổ chân và gan bàn chân là nền tảng khiến cảm giác đau mỏi, nặng chân xuất hiện và tăng dần theo thời gian vận động.

Phương pháp điều trị bàn chân bẹt

Điều trị theo Tây y

Với mức độ nhẹ và trung bình, Tây y tập trung vào điều trị bảo tồn như sử dụng lót chỉnh hình để nâng đỡ vòm chân, lựa chọn giày dép phù hợp và thực hiện các bài tập phục hồi nhằm tăng sức mạnh cho nhóm cơ nâng vòm. Vật lý trị liệu giúp cải thiện độ linh hoạt của cổ chân và giảm căng cơ bắp chân. Trong trường hợp đau nhiều, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc giảm đau hoặc kháng viêm ngắn hạn.

Ưu điểm của phương pháp Tây y là tác động nhanh vào triệu chứng và chỉnh sửa cơ học rõ ràng. Tuy nhiên, nhược điểm là hiệu quả phụ thuộc nhiều vào sự tuân thủ lâu dài và chưa tác động sâu đến nền tảng thể trạng gân cốt nếu không kết hợp chăm sóc toàn diện.

Điều trị bằng Đông y

Trong thực hành lâm sàng của tôi, Đông y thường được sử dụng như một hướng hỗ trợ nhằm giảm đau, cải thiện lưu thông và tăng cường nuôi dưỡng gân cốt cho những trường hợp bàn chân bẹt kèm đau mạn tính. Một trong những giải pháp tôi thường cân nhắc là BÀI THUỐC XƯƠNG KHỚP, với mục tiêu hỗ trợ cải thiện tình trạng đau nhức và phục hồi vận động theo từng giai đoạn. Thông thường, sau 2–4 tuần, nhiều bà con cảm nhận sự giảm đau dần; từ 1–2 tháng, khả năng đi lại linh hoạt hơn; và sau 2–3 tháng, hướng tới sự ổn định lâu dài khi kết hợp cùng tập luyện phù hợp. Nếu bà con muốn tìm hiểu kỹ hơn xem hướng hỗ trợ này có phù hợp với mình hay không, hãy liên hệ 0904.778.682 để tôi trao đổi cụ thể.

Chăm sóc và phòng ngừa bàn chân bẹt

Ăn uống

Chế độ ăn nên chú trọng cung cấp đủ đạm, khoáng chất và vitamin cần thiết cho hệ xương khớp như canxi, vitamin D, magie. Với bà con thừa cân, việc kiểm soát khẩu phần giúp giảm tải áp lực lên bàn chân, từ đó hỗ trợ cải thiện triệu chứng.

Sinh hoạt

Bà con nên tránh đứng quá lâu một tư thế, xen kẽ nghỉ ngơi và kê cao chân khi có thể. Lựa chọn giày dép có độ nâng đỡ phù hợp với vòm chân, hạn chế dép bệt mỏng hoặc giày quá cứng là yếu tố quan trọng trong sinh hoạt hàng ngày.

Vận động và tâm lý

Các bài tập tăng cường cơ nâng vòm, giãn cơ bắp chân và cải thiện thăng bằng nên được thực hiện đều đặn, tăng dần cường độ. Về mặt tâm lý, cần kiên trì vì bàn chân bẹt là tình trạng cần thời gian điều chỉnh, không nên nóng vội hay bỏ dở giữa chừng.

Tôi vẫn thường nhắn bà con rằng, bàn chân là nền móng của toàn bộ cơ thể. Khi mình quan tâm và chăm sóc đúng cách từ sớm, những cơn đau âm ỉ sẽ dần lắng xuống và khả năng vận động được duy trì bền bỉ hơn. Điều quan trọng là lắng nghe cơ thể, thăm khám khi cần và kiên trì với hướng điều trị phù hợp để đôi chân luôn vững vàng theo năm tháng.