Đau dạ dày: Những dấu hiệu sớm bà con không nên bỏ qua
Triệu chứng bà con cần biết
Triệu chứng nhẹ
Ở mức độ nhẹ, bà con thường gặp cảm giác đầy hơi, ợ hơi hoặc nóng rát thoáng qua sau bữa ăn. Đôi khi chỉ là một cơn đau âm ỉ vùng thượng vị xuất hiện rồi tự giảm, kèm cảm giác buồn nôn nhẹ và khó tập trung do khó chịu vùng bụng.
Triệu chứng trung bình
Khi triệu chứng tiến triển, cơn đau trở nên rõ rệt hơn, tăng lên khi đói hoặc ngay sau khi ăn. Bà con có thể bị buồn nôn kéo dài, ợ nóng, trào ngược kèm rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy hoặc táo bón thất thường. Nhiều người mô tả tình trạng khó ngủ do cảm giác âm ỉ vùng thượng vị về đêm.
Triệu chứng nặng
Ở mức độ nặng, cơn đau thường bỏng rát và kéo dài, có thể kèm nôn ra dịch vàng, thậm chí lẫn máu. Người bệnh dễ sụt cân nhanh, chán ăn, mất ngủ và suy kiệt. Một số trường hợp đi ngoài phân đen – dấu hiệu cho thấy có thể đã xảy ra xuất huyết tiêu hóa. Đây là tình trạng cần can thiệp y khoa ngay.
Những dấu hiệu như đau dữ dội đột ngột, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, chóng mặt hoặc da tái lạnh là cảnh báo nguy hiểm. Nếu bà con gặp phải, tôi khuyên nên đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám bằng phương pháp Khám và chữa bệnh Y học cổ truyền tại đây. Trong trường hợp cần tư vấn trực tiếp, bà con có thể gọi cho tôi qua số 0904.778.682 để được hướng dẫn kịp thời.
Nỗi lo & Biến chứng bà con có thể gặp
Điều khiến nhiều người lo lắng không chỉ là cảm giác đau tức thường xuyên mà còn sự tái phát liên tục dù đã dùng nhiều biện pháp giảm đau tạm thời. Bà con thường chia sẻ với tôi rằng bệnh khiến việc ăn uống mất ngon, ngủ không yên và lúc nào cũng canh cánh nỗi lo “bệnh dạ dày lại hành”. Khi triệu chứng kéo dài, cơ thể dễ mệt mỏi, giảm năng suất lao động và ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống.
Nếu không được theo dõi và xử trí đúng cách, đau dạ dày có thể diễn tiến sang những biến chứng nghiêm trọng hơn. Xuất huyết tiêu hóa khiến bệnh nhân nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen; hẹp môn vị gây nôn ói kéo dài sau ăn; loét sâu có thể dẫn tới thủng dạ dày, gây nguy hiểm đến tính mạng. Những trường hợp viêm loét mạn tính còn có nguy cơ chuyển sản hoặc loạn sản niêm mạc, đòi hỏi theo dõi chặt chẽ.
Nguyên nhân và cơ chế sinh bệnh là gì?
Theo y học hiện đại
Bà con thân mến, dưới góc nhìn Tây y, đau dạ dày hình thành khi có sự mất cân bằng giữa yếu tố tấn công (acid, pepsin, vi khuẩn) và yếu tố bảo vệ (lớp nhầy – niêm mạc). Khi acid tăng cao hoặc niêm mạc bị suy yếu, vùng thượng vị dễ tổn thương và gây đau.
Nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori là một trong những yếu tố tác động mạnh nhất, làm phá vỡ cấu trúc niêm mạc và dẫn đến viêm loét kéo dài. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc giảm đau nhóm NSAIDs cũng có thể làm suy giảm lớp màng bảo vệ dạ dày. Stress kéo dài làm tăng cortisol, khiến acid tiết ra nhiều hơn, từ đó tạo nền cho các triệu chứng bùng phát. Bên cạnh đó, thói quen ăn uống vội vàng, nhiều gia vị cay nóng, cà phê, rượu bia… tiếp tục làm niêm mạc yếu đi theo thời gian.
Theo y học cổ truyền
Dưới góc nhìn Đông y, đau dạ dày thuộc phạm vi “vị quản thống”, hình thành khi sự điều hòa giữa Tỳ – Vị – Can bị rối loạn. Ăn uống thất thường khiến Tỳ Vị suy, vận hóa kém nên thức ăn dễ đình trệ tạo cảm giác đầy tức. Căng thẳng tinh thần làm Can khí uất, tương tác ngược lên Vị gây đau, buồn nôn hoặc ợ hơi. Khi hàn tà xâm nhập, Vị khí bị co lại gây đau lạnh, khó chịu. Mọi rối loạn đều quy về sự mất cân bằng khí huyết, khiến trung tiêu không còn điều hòa, từ đó sinh ra đau.
Phương pháp điều trị có thể áp dụng
Điều trị theo y học hiện đại
Trong Tây y, mục tiêu điều trị là giảm acid, bảo vệ niêm mạc và loại bỏ các yếu tố gây tổn thương. Nhóm thuốc trung hòa acid giúp làm dịu nhanh cảm giác nóng rát; nhóm giảm tiết acid giúp kiểm soát tình trạng viêm; thuốc bảo vệ niêm mạc tạo lớp màng che phủ giúp niêm mạc phục hồi tốt hơn. Khi có nhiễm H. pylori, phác đồ kháng sinh được chỉ định để loại trừ vi khuẩn. Song song đó, bác sĩ có thể chỉ định thêm các biện pháp nội soi nhằm đánh giá mức độ tổn thương và loại trừ biến chứng.
Phương pháp Tây y có ưu điểm rõ rệt trong cắt giảm triệu chứng nhanh và xử trí cấp tính, đặc biệt với các trường hợp đau nhiều hoặc có nguy cơ biến chứng. Tuy nhiên, điểm hạn chế là bệnh dễ tái phát khi bà con ngưng thuốc sớm, hoặc khi yếu tố ăn uống – căng thẳng chưa được điều chỉnh đúng mức. Chính vì vậy, điều trị Tây y thường cần kết hợp cùng thay đổi lối sống để hiệu quả được bền vững hơn.
Điều chỉnh lối sống hỗ trợ
Song hành với điều trị bằng thuốc, bà con cần duy trì chế độ ăn uống điều độ, chia nhỏ bữa, hạn chế chất kích thích và giảm các hoạt động gây áp lực lên dạ dày. Những thói quen này giúp quá trình phục hồi tự nhiên diễn ra thuận lợi hơn, giảm gánh nặng cho niêm mạc và hỗ trợ hiệu quả điều trị.
Điều trị theo y học cổ truyền
Trong Đông y, mục đích điều trị là khôi phục sự hài hòa của Tỳ – Vị, giúp khí huyết lưu thông và giảm cảm giác đầy tức, đau rát. Tôi thường hướng dẫn bà con tập trung vào việc điều hòa khí, kiện Tỳ, giáng nghịch và làm ấm trung tiêu. Khi cơ thể được điều chỉnh đúng hướng, cảm giác đau giảm dần, ăn uống ngon hơn và giấc ngủ cũng dễ chịu hơn.
Với nhiều năm kinh nghiệm, tôi thường sử dụng các bài thuốc Đông y gia giảm theo thể trạng từng người để hỗ trợ tiêu hóa, giảm viêm và ổn định dạ dày lâu dài. Những bài thuốc này không chỉ tập trung vào triệu chứng mà còn tăng cường sức bền của niêm mạc, từ đó giúp bệnh ít tái phát hơn.
Trong trường hợp bà con muốn tìm hiểu kỹ hơn về hướng trị bằng thảo dược, tôi luôn sẵn sàng đồng hành thông qua các buổi thăm khám tại dịch vụ Khám và chữa bệnh Y học cổ truyền. Nếu cần trao đổi trực tiếp, bà con có thể gọi cho tôi qua số 0904.778.682 để tôi tư vấn rõ hơn về bài thuốc phù hợp với từng tình trạng.
Chăm sóc và phòng ngừa
Dinh dưỡng phù hợp
Bà con thân mến, chế độ ăn uống đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình phục hồi dạ dày. Việc lựa chọn đúng thực phẩm giúp niêm mạc bớt kích ứng, giảm tiết acid và hỗ trợ tiêu hóa nhẹ nhàng hơn. Bà con nên ưu tiên các món mềm, ấm, dễ tiêu như cháo, súp, cơm nát; những loại này giúp dạ dày hoạt động nhẹ nhàng và hạn chế co bóp mạnh. Rau xanh, củ quả chín kỹ và các loại thực phẩm giàu chất xơ hòa tan cũng giúp điều hòa nhu động ruột và giảm cảm giác đầy trướng.
Bà con cần hạn chế đồ cay nóng, chiên rán, thịt đỏ nhiều mỡ, giấm chua, nước ngọt có gas, rượu bia và cà phê. Những loại thực phẩm này dễ làm tăng tiết acid hoặc gây kích ứng niêm mạc khiến cơn đau bùng lên mạnh hơn. Việc ăn chậm và nhai kỹ cũng rất quan trọng vì giúp giảm tải áp lực lên dạ dày, tạo điều kiện cho men tiêu hóa hoạt động hiệu quả.
Sinh hoạt lành mạnh
Chế độ sinh hoạt đóng vai trò không nhỏ trong việc kiểm soát đau dạ dày. Tôi thường khuyên bà con duy trì thói quen ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa sáng và tránh ăn quá no vào buổi tối. Sau khi ăn, bà con nên ngồi thẳng hoặc đi lại nhẹ nhàng, tuyệt đối không nằm ngay vì điều này dễ làm tăng tình trạng trào ngược và ợ nóng.
Hạn chế thức khuya và dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý giúp hệ thần kinh ổn định hơn, từ đó giảm tác động của stress lên dạ dày. Những người có cường độ làm việc cao nên bố trí thời gian nghỉ giữa giờ để tránh tình trạng căng thẳng kéo dài.
Vận động và tâm lý
Vận động nhẹ nhàng sau ăn 30 phút, chẳng hạn như đi bộ chậm hoặc thực hành các bài tập thở bụng, giúp tăng lưu thông khí huyết và hỗ trợ tiêu hóa. Những bài tập như thiền, yoga hoặc khí công có tác dụng điều hòa thần kinh, giảm lo âu và giảm co thắt vùng thượng vị rất hiệu quả.
Một tâm lý ổn định giúp Can khí được thư giãn, từ đó hạn chế tình trạng Can khí uất gây ảnh hưởng lên dạ dày. Bà con nên dành thời gian cho các hoạt động yêu thích, trò chuyện với người thân và duy trì lối sống tích cực để giảm sự căng thẳng không cần thiết.
Nếu triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, bà con nên thăm khám sớm để được kiểm tra toàn diện và định hướng điều trị phù hợp. Tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bà con trên hành trình chăm sóc sức khỏe, để mỗi ngày trôi qua đều nhẹ nhàng và dễ chịu hơn.
Nguyễn Thị Tuyết Lan
Tôi là ThS.BS. Nguyễn Thị Tuyết Lan – Nguyên Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện YHCT Trung ương, hiện là Giám đốc chuyên môn Trung tâm Thuốc Dân Tộc. Hơn 40 năm làm nghề, tôi luôn tâm huyết gìn giữ và phát triển tinh hoa y học dân tộc, mang đến giải pháp điều trị an toàn và hiệu quả cho người bệnh
Lão gửi gắm đôi điều:
Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!



