Trào Ngược Thực Quản Ở Người Lớn Tuổi Và Cảm Giác Nóng Trong Bụng

Trong tuần qua, tôi có chia sẻ cách nấu cơm với vài lát nghệ tươi để “giữ ấm tỳ vị” và dưỡng dạ dày từ những điều rất giản dị. Nhiều bà con đọc xong lại băn khoăn một chuyện khá hay gặp ở tuổi lớn: trong bụng hay nóng rát, kèm trào ngược thực quản – vừa khó chịu, vừa ăn ngủ không yên.

Thực ra, cảm giác “nóng trong bụng” và trào ngược thường đi cùng nhau. Có khi ban ngày ăn uống không sao, nhưng chiều tối hoặc nằm xuống là nóng rát sau xương ức, ợ chua, vướng nghẹn, ho khan, khàn tiếng… khiến bà con mệt mỏi kéo dài.

Theo kinh nghiệm Đông y, tình trạng này hay liên quan đến “Vị khí nghịch” (khí của dạ dày đi ngược lên), kèm “Vị nhiệt” hoặc “Can khí uất phạm vị”. Nôm na là dạ dày vốn cần giáng xuống để tiêu hóa, nhưng vì tỳ vị suy yếu, ăn uống thất thường, lo nghĩ nhiều, hoặc dùng nhiều thứ cay nóng – chua – kích thích… nên khí bị nghịch lên, sinh ra nóng rát, ợ hơi, trào ngược. Ở tuổi 70 trở lên, tỳ vị thường hư yếu hơn, tân dịch giảm, niêm mạc dễ nhạy cảm nên cảm giác nóng rát càng rõ.

Còn dưới góc nhìn hiện đại, trào ngược xảy ra khi cơ thắt thực quản dưới “đóng không kín” hoặc bị giãn thoáng qua, làm dịch dạ dày (acid, men tiêu hóa, đôi khi cả dịch mật) trào lên thực quản. Niêm mạc thực quản vốn không “chịu” được acid nên dễ nóng rát, viêm, lâu dần gây ho, khàn tiếng, rối loạn giấc ngủ. Một số bà con còn có kèm đầy hơi, chậm tiêu, thoát vị khe hoành, hoặc dùng thuốc giảm đau/kháng viêm kéo dài cũng làm tình trạng nặng thêm.

Vậy bà con nên xử lý thế nào cho nhẹ nhàng mà an toàn?

• Ăn uống “đỡ kích” dạ dày: ăn chậm, nhai kỹ, chia nhỏ bữa; hạn chế ăn quá no. Tránh các món dễ làm trào ngược tăng như đồ chiên rán, nhiều mỡ, cay nóng, chua gắt, nước có gas, cà phê, rượu bia, bạc hà, socola. Buổi tối nên ăn sớm và nhẹ.
• Giữ tư thế để giảm trào: sau ăn không nằm ngay (nên ngồi/đi lại nhẹ 2–3 giờ). Khi ngủ có thể kê cao đầu giường một chút, tránh gối quá thấp.
• Giữ ấm tỳ vị đúng cách: nhiều bà con “bụng lạnh mà lại nóng rát” là vì bên trong khí cơ rối, niêm mạc kích ứng; nên ưu tiên ấm vừa phải, không dùng thứ quá cay nóng. Uống nước ấm rải đều trong ngày, tránh nước đá.
• Nghệ tươi có dùng được không? Nghệ tính ôn, có thể hỗ trợ tiêu hóa và làm dịu niêm mạc ở một số bà con. Nhưng với người hay nóng rát và trào ngược, tôi khuyên chỉ nên dùng mức rất nhẹ: cho ít lát nghệ để tạo mùi thơm, theo dõi phản ứng cơ thể. Nếu dùng thấy nóng rát tăng, ợ chua nhiều hơn thì nên dừng, vì lúc đó “vị nhiệt” đang vượng hoặc niêm mạc đang kích ứng mạnh.
• Những dấu hiệu cần đi khám sớm: nuốt nghẹn tăng dần, sụt cân không rõ lý do, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, thiếu máu, đau ngực kéo dài, nôn ói nhiều hoặc trào ngược làm mất ngủ triền miên.

Để bà con đọc thêm cho dễ hình dung, tôi có một bài chia sẻ tổng hợp cách dưỡng dạ dày và giảm trào ngược theo lối sống hằng ngày tại đây: bài viết về dưỡng dạ dày và trào ngược.

Tóm lại, với tình trạng hay nóng trong bụng kèm trào ngược, điều quan trọng nhất là “làm dịu niêm mạc – đưa khí đi xuống – giữ ấm vừa đủ”, tránh những thứ làm dạ dày bị kích thích thêm. Bà con cứ kiên trì chỉnh lại bữa ăn và thói quen nằm nghỉ, thường chỉ vài tuần là cơ thể đã đỡ hơn nhiều.

Nếu bà con cần tôi xem kỹ hơn tình trạng trào ngược và cảm giác nóng rát để hướng dẫn cách chăm sóc phù hợp, bà con vui lòng liên hệ 0904.778.682 để tôi tư vấn nhẹ nhàng, an toàn theo từng trường hợp.

Tôi luôn mong bà con giữ được một cái bụng êm, một giấc ngủ sâu. Dạ dày yên thì thân khỏe, tâm cũng an hơn rất nhiều.