Chu Kỳ Hoạt Động Của Nội Tạng – Hiểu Để Sống Khỏe Mỗi Ngày
Trong Đông y có một nguyên lý rất hay: “thiên nhân tương dữ” – tức là con người và tự nhiên có sự vận hành tương đồng. Cơ thể mình cũng có một “đồng hồ sinh học” tinh vi, và mỗi cơ quan sẽ có một khung giờ hoạt động tích cực nhất trong ngày. Tôi hay nói với bà con rằng: chỉ cần mình hiểu cơ thể một chút, nắn lại lối sinh hoạt một chút – thì sức khỏe đã thay đổi rất nhiều.
Điều quý ở chỗ này là: nếu bà con ăn – ngủ – nghỉ – vận động đúng theo chu kỳ ấy, mình không chỉ phòng bệnh tốt hơn mà còn tăng cường chức năng tạng phủ một cách tự nhiên. Ngược lại, chỉ cần “lệch giờ” lâu ngày, các tạng phủ cũng dễ yếu theo. Nhiều bà con đến khám than phiền đủ thứ: ăn kém, mất ngủ, đau nhức, mệt mỏi… nhưng hóa ra gốc lại nằm ở sinh hoạt lộn xộn, tạng phủ “làm việc” mà không được hỗ trợ đúng lúc.
Nguyên Lý Đông Y: Cơ Thể Vận Hành Theo Nhịp Tự Nhiên
Đông y nhìn cơ thể như một chỉnh thể sống động, vận hành theo nhịp của trời đất. Ban ngày là thời gian hoạt động, ban đêm là thời gian phục hồi. Mỗi tạng phủ lại có “ca làm việc” cao điểm riêng trong ngày. Khi mình thuận theo nhịp đó, cơ thể nhẹ nhõm hơn; khi mình đi ngược lại, lâu dần tạng phủ phải gồng lên, dễ sinh ra rối loạn.
Bà con cứ hình dung cơ thể như một chiếc đồng hồ: kim giờ, kim phút chạy đúng nhịp thì mọi bánh răng vận hành êm; còn nếu mình cứ bắt nó chạy lệch, chạy giật cục, thì ngày một ngày hai chưa sao, nhưng vài tháng vài năm sẽ thấy “máy xuống”. Sống khỏe nhiều khi không cần cầu kỳ, mà cần đúng giờ – đúng cách – và đúng theo cơ địa.
8 Mốc Giờ Vàng Trong Ngày Theo Chu Kỳ Hoạt Động Của Nội Tạng
Dưới đây là 8 mốc giờ mà bài học dưỡng sinh nhắc bà con lưu ý. Đây là những gợi ý để mình sắp xếp thói quen sinh hoạt thuận lợi cho cơ thể, không phải để bà con tự ép mình cứng nhắc. Mình hiểu để điều chỉnh cho phù hợp hoàn cảnh và thể trạng của từng người.
5h – 7h: Ruột Già Hoạt Động Mạnh – Thời Điểm Thải Độc
Đây là lúc cơ thể “đẩy ra” những thứ không cần thiết. Bà con nên đi vệ sinh, và uống một cốc nước ấm để kích thích nhu động ruột, giúp cơ thể đào thải cặn bã. Một việc nhỏ thôi, nhưng làm đều đặn sẽ giúp bụng nhẹ, người khoan khoái hơn.
7h – 9h: Dạ Dày Làm Việc Tốt Nhất
Dạ dày đang vào “giờ làm” nên bữa sáng rất quan trọng. Bà con nên ăn sáng đầy đủ, bổ sung dinh dưỡng lành mạnh. Tuyệt đối tránh bỏ bữa – vì bỏ bữa lâu ngày sẽ khiến dạ dày dễ suy yếu, ăn uống kém dần, người cũng khó có sức.
11h – 13h: Tim Hoạt Động Cao Độ
Khung giờ này tim làm việc nhiều hơn, nên bà con tránh vận động gắng sức. Nếu sắp xếp được, nên nghỉ ngơi, chợp mắt khoảng 15 phút để tim được “giải lao”. Chỉ một giấc ngắn thôi cũng giúp đầu óc tỉnh hơn, cơ thể bớt căng.
13h – 17h: Ruột Non Và Bàng Quang Điều Phối
Đây là lúc bà con nên uống đủ nước, đi tiểu đều. Nếu có thể, vận động nhẹ nhàng để khí huyết lưu thông, tránh ứ trệ. Nhiều người ngồi lì cả buổi chiều, ít uống nước, nhịn tiểu… lâu dần cơ thể dễ nặng nề, khó chịu.
17h – 19h: Thận Bắt Đầu Thải Độc
Cuối ngày, thận bước vào giai đoạn hỗ trợ đào thải. Bà con có thể tập thể dục nhẹ nhàng, uống nước ấm để hỗ trợ thận làm việc thuận hơn. Không cần bài tập nặng, chỉ cần đều đặn và vừa sức.
19h – 21h: Màng Ngoài Tim “Lên Tiếng”
Khung giờ này nên ưu tiên sự yên ổn: ăn tối nhẹ, thư giãn. Bà con tránh cãi vã hay làm việc căng thẳng để giảm gánh nặng cho tim. Nhiều người tối muộn còn “ôm” việc, bực bội, tranh luận… thì tim mạch và giấc ngủ khó yên.
21h – 23h: Hệ Bạch Huyết & Nội Tiết Làm Nhiệm Vụ
Đây là khoảng thời gian cơ thể điều hòa sâu hơn. Bà con có thể massage cổ vai gáy, nghe nhạc nhẹ hoặc ngâm chân để tinh thần thư giãn, giúp nội tiết ổn định. Làm nhẹ nhàng thôi nhưng rất lợi cho giấc ngủ.
23h – 5h: Gan, Mật, Phổi Thải Độc Và Tái Tạo
Đây là “giờ vàng” để cơ thể phục hồi từ bên trong. Bà con cần ngủ sâu trong thời gian này để gan, mật, phổi được thải độc và tái tạo tốt, cơ thể mới phục hồi toàn diện. Thức khuya kéo dài, ngủ chập chờn, thì dù ban ngày có cố gắng mấy, cơ thể vẫn khó thật sự khỏe.
Sinh Hoạt Lệch Giờ: Vì Sao Dễ Mệt Mỏi, Ăn Kém, Mất Ngủ?
Bà con lưu ý giúp tôi: cơ thể giống như một chiếc đồng hồ sinh học tinh vi – chỉ cần “lệch giờ”, lâu dần các tạng phủ sẽ yếu theo. Khi mình ăn không đúng bữa, ngủ không đúng nhịp, vận động không đúng lúc… thì cơ thể phải tự “chống đỡ” để duy trì hoạt động. Ban đầu chỉ là mệt mỏi thoáng qua, nhưng lâu dần sẽ thành một chuỗi rối loạn: ăn kém, ngủ không ngon, đau nhức, uể oải, tinh thần kém sáng.
Điều đáng nói là nhiều bà con cứ nghĩ mình “mắc bệnh gì đó”, đi tìm đủ thứ, nhưng đôi khi gốc lại nằm ở việc sinh hoạt lộn xộn. Tạng phủ vẫn làm việc, nhưng mình không cho nó điều kiện thuận lợi: cần nghỉ thì không nghỉ, cần ngủ sâu thì lại thức, cần ăn đúng giờ thì lại bỏ bữa. Cứ thế, cơ thể mỏi mệt cũng là điều dễ hiểu.
Chỉnh Lại Nhịp Sống: Sống Khỏe Không Cần Cầu Kỳ
Tôi vẫn giữ một lời khuyên mà bà con đã đọc trong bài chia sẻ: “Không cần đợi có bệnh mới chữa, mà hãy sống sao để bệnh không có cơ hội phát sinh.” Sống khỏe không nhất thiết phải làm điều gì quá to tát. Nhiều khi chỉ cần:
- Ăn sáng đầy đủ đúng giờ thay vì bỏ bữa.
- Giảm căng thẳng buổi tối, ăn tối nhẹ nhàng.
- Đưa cơ thể vào giấc ngủ sâu sớm hơn để kịp “giờ tái tạo”.
- Uống đủ nước, vận động nhẹ trong khung giờ phù hợp.
Một thay đổi nhỏ mà đều đặn, cơ thể sẽ “cảm ơn” bà con bằng cảm giác nhẹ nhõm hơn, khỏe khoắn hơn, tinh thần cũng sáng suốt hơn. Và quan trọng là: làm sao cho phù hợp từng người, từng tuổi, từng nền thể trạng – chứ không phải áp một khuôn cứng nhắc cho tất cả.
Nhận tư vấn phác đồ điều trị hiệu quả từ bác sĩ Tuyết Lan
Bà con cứ nhớ: cơ thể mình rất thông minh, chỉ cần mình tôn trọng nhịp của nó, lắng nghe nó một chút, thì sức khỏe sẽ dần ổn định. Sống đúng giờ – đúng cách – đúng theo cơ địa là một con đường đơn giản nhưng bền bỉ. Tôi luôn mong bà con chọn cách chăm sóc bản thân nhẹ nhàng như vậy, để mỗi ngày trôi qua mình khỏe hơn một chút, an yên hơn một chút, và chủ động hơn trên hành trình sống khỏe.
Nguyễn Thị Tuyết Lan
Tôi là ThS.BS. Nguyễn Thị Tuyết Lan – Nguyên Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện YHCT Trung ương, hiện là Giám đốc chuyên môn Trung tâm Thuốc Dân Tộc. Hơn 40 năm làm nghề, tôi luôn tâm huyết gìn giữ và phát triển tinh hoa y học dân tộc, mang đến giải pháp điều trị an toàn và hiệu quả cho người bệnh
Lão gửi gắm đôi điều:
Đông y trị bệnh là khai thông khí huyết, điều hòa âm dương, dưỡng tạng phủ cho vững – có gốc mạnh thì ngọn mới bền!



