Hấp Nghệ Tươi Với Mật Ong Có Lợi Cho Dạ Dày Không
Trong tuần qua, tôi có chia sẻ mẹo “vài lát nghệ tươi hấp chung nồi cơm” để giúp cái bụng ấm lên, ăn uống dễ chịu hơn. Nhiều bà con đọc xong lại nghĩ thêm một bước rất tự nhiên: “Nếu đem nghệ tươi hấp với mật ong thì có tốt hơn chỉ dùng nghệ không?”. Tôi xin giải thích rõ để bà con dùng cho đúng, an toàn mà vẫn phát huy được cái hay của nghệ.
Thực ra, “nghệ tươi” và “mật ong” đều là những thứ quý trong gian bếp, nhưng mỗi thứ có sở trường riêng. Theo Đông y, nghệ có vị cay đắng nhẹ, tính ôn, quy Can – Tỳ – Vị, thiên về hành khí, hóa ứ, chỉ thống; nói nôm na là giúp “đẩy bớt cái trệ”, làm bụng bớt tức, bớt lạnh và hỗ trợ niêm mạc tiêu hóa khi cơ địa hư hàn, khí trệ. Mật ong thì vị ngọt, tính bình (tùy loại và cách dùng), thiên về nhuận táo, hòa trung, làm dịu; kiểu như “ủ êm” cho họng và niêm mạc, giúp dễ chịu hơn khi khô rát, kích ứng nhẹ.
Còn dưới góc nhìn hiện đại, nghệ nổi bật nhờ nhóm hoạt chất curcuminoid (đặc biệt là curcumin) có tính chống oxy hóa, hỗ trợ điều hòa phản ứng viêm và góp phần bảo vệ niêm mạc. Mật ong lại có hỗn hợp đường tự nhiên, enzyme, polyphenol… nên có tác dụng làm dịu tại chỗ và hỗ trợ “môi trường lành” cho niêm mạc. Vì vậy, nếu bà con hỏi “có tốt hơn không” thì câu trả lời là: không hẳn tốt hơn cho tất cả mọi người, mà tùy mục tiêu và tùy cơ địa.
Nếu bà con thuộc nhóm “bụng lạnh, dễ đầy hơi, ăn kém, ợ hơi do trệ”, thì dùng nghệ theo cách đơn giản (như hấp cơm, hoặc dùng nghệ trong bữa ăn) thường đã là đủ ấm và dễ theo lâu dài. Còn nếu bà con hay thấy rát nhẹ, khô miệng, họng khô, hoặc dạ dày “nhạy” dễ cồn cào khi đói, thì một chút mật ong đi kèm đôi khi giúp cảm giác dịu hơn. Nhưng với người trào ngược nặng, hay ợ chua nhiều, mật ong ngọt có thể làm một số bà con thấy “kích” hơn (do tăng cảm giác dính, dễ đầy hoặc kích thích tiết dịch ở một số cơ địa nhạy), nên không phải cứ thêm mật ong là chắc chắn dễ chịu.
Vậy bà con nên hiểu theo hướng này cho dễ nhớ: nghệ là phần “làm thông – làm ấm”, còn mật ong là phần “làm dịu – làm nhuận”. Khi phối hợp, mục tiêu là hỗ trợ nhẹ nhàng, chứ không phải “tăng lực” theo kiểu càng nhiều càng tốt.
Bà con cũng lưu ý giúp tôi vài điểm an toàn quan trọng: nếu đang có dấu hiệu chảy máu tiêu hóa (nôn ra máu, đi ngoài phân đen), đau thượng vị dữ dội, sụt cân nhanh, thiếu máu, hoặc đang dùng thuốc chống đông/kháng kết tập tiểu cầu… thì không nên tự phối nghệ theo kiểu “mạnh tay” mà cần đi khám để được đánh giá cụ thể. Người tiểu đường hoặc đang kiểm soát đường huyết cũng cần thận trọng với mật ong vì mật ong vẫn làm tăng đường máu. Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu, người cơ địa hay “nóng trong”, miệng khô khát, táo bón do nhiệt cũng không nên lạm dụng.
Để bà con có một hướng ứng dụng nhẹ nhàng: nếu muốn thử nghệ tươi với mật ong, hãy coi đó là “món hỗ trợ”, dùng ít và quan sát phản ứng của dạ dày trong vài ngày; nếu thấy ợ chua tăng, nóng rát tăng, đầy bụng tăng thì nên quay về cách dùng nghệ trong bữa ăn như tôi đã chia sẻ trước đó. Còn nếu thấy dễ chịu hơn, ngủ yên hơn, ăn vào nhẹ bụng hơn thì mới duy trì đều đặn. Cái bụng thật thà lắm, hợp hay không nó sẽ báo ngay.
Nhân đây, bà con có thể đọc thêm một bài chia sẻ tổng quan về cách chăm dạ dày theo hướng “giữ ấm tỳ vị – nuôi dưỡng niêm mạc” tại: Thuốc Dân Tộc.
Chốt lại, nghệ tươi “đứng một mình” đã có cái hay riêng; thêm mật ong chỉ phù hợp khi bà con cần cảm giác dịu, nhuận và dạ dày không quá nhạy với vị ngọt. Nếu bà con đang viêm loét, trào ngược nặng, hoặc có bệnh nền kèm theo, tốt nhất mình dùng theo từng trường hợp cho chắc.
Nếu bà con cần tôi xem giúp tình trạng cụ thể (triệu chứng, thói quen ăn uống, thuốc đang dùng) để chọn cách dùng phù hợp và an toàn hơn, bà con cứ liên hệ 0904.778.682 để tôi tư vấn. Tôi luôn ở đây đồng hành cùng bà con, chăm cái dạ dày cho ấm lên từng chút một, rồi sức khỏe sẽ “ngoi” dần lên thôi.
Nguyễn Thị Tuyết Lan
Tôi là ThS.BS. Nguyễn Thị Tuyết Lan – Nguyên Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện YHCT Trung ương, hiện là Giám đốc chuyên môn Trung tâm Thuốc Dân Tộc. Hơn 40 năm làm nghề, tôi luôn tâm huyết gìn giữ và phát triển tinh hoa y học dân tộc, mang đến giải pháp điều trị an toàn và hiệu quả cho người bệnh



