Áp Xe Rò Luân Nhĩ: Dấu Hiệu, Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị

Bà con thân mến, áp xe rò luân nhĩ là một tình trạng viêm mủ quanh một lỗ rò nhỏ ở vùng trước tai. Nhiều người nhìn qua tưởng chỉ là mụn nhọt, nhưng khi đã “lên ổ” áp xe thì sưng đau dữ, chảy mủ, và rất dễ tái phát nếu xử lý không đúng.

Về góc nhìn y học hiện đại, đây thường liên quan một đường rò bẩm sinh bị bít tắc, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và gây viêm. Còn theo y học cổ truyền, bệnh hay được hiểu như một dạng nhiệt độc uất kết ở bì phu vùng tai, khi độc tụ lâu ngày sẽ sinh mủ, sưng nóng đỏ đau.

Những năm gần đây ở Việt Nam, tôi gặp nhiều bà con đi khám vì tình trạng viêm rò trước tai tái đi tái lại, một phần do thói quen tự nặn, tự chích, hoặc chỉ dùng thuốc ngắt quãng khi đau. Chính vì vậy, hiểu đúng và xử trí đúng ngay từ đầu sẽ giúp bà con nhẹ gánh rất nhiều.

Triệu chứng áp xe rò luân nhĩ

Áp xe rò luân nhĩ có thể diễn tiến theo nhiều mức độ. Điều quan trọng là bà con nhận ra sớm những dấu hiệu ban đầu để tránh để ổ mủ “ăn sâu” và gây viêm lan rộng.

Triệu chứng nhẹ

Bà con có thể thấy một lỗ nhỏ hoặc điểm lõm nhỏ ở vùng trước tai, đôi khi rỉ dịch trong hoặc hơi đục, lượng ít. Vùng da xung quanh có thể căng tức nhẹ, hơi ngứa, nhưng thường chưa đau nhiều và hầu như không sốt. Giai đoạn này dễ bị bỏ qua vì sinh hoạt vẫn bình thường.

Triệu chứng trung bình

Khi viêm tăng lên, vùng trước tai bắt đầu sưng rõ, da đỏ hơn, ấn vào đau. Dịch tiết chuyển sang đục hơn, có thể là mủ trắng vàng. Một số bà con mô tả cảm giác nhức nhối âm ỉ, khó chịu khi nằm nghiêng hoặc khi đội mũ bảo hiểm, đeo khẩu trang kéo dây qua tai.

Triệu chứng nặng

Giai đoạn nặng thường biểu hiện bằng một khối sưng to, nóng đỏ, đau nhiều, có điểm mềm căng như “tụ mủ”. Mủ có thể chảy nhiều, đôi khi có mùi hôi. Một số trường hợp kèm sốt, mệt mỏi, đau lan lên vùng thái dương hoặc xuống góc hàm làm bà con ăn ngủ kém. Nếu bà con đang ở mức này, tôi khuyên nên thăm khám sớm để được xử trí đúng hướng tại Khám và chữa bệnh Y học cổ truyền, đồng thời bà con có thể gọi hoặc nhắn 0904.778.682 để tôi tư vấn kỹ hơn theo từng tình trạng cụ thể.

Nỗi lo và biến chứng bà con hay gặp

Điều làm bà con lo nhất thường không chỉ là đau, mà là bệnh hay tái phát, để lại sẹo xấu vùng trước tai, ảnh hưởng thẩm mỹ và tự tin. Về mặt chuyên môn, nếu nhiễm trùng không được kiểm soát tốt, ổ viêm có thể lan rộng sang mô mềm quanh tai, gây viêm tấy kéo dài, chảy mủ dai dẳng. Một số trường hợp phải can thiệp ngoại khoa để xử lý đường rò, vì nếu đường rò còn tồn tại và vẫn bít tắc, nguy cơ “lên áp xe” lại vẫn cao.

Nguyên nhân và cơ chế hình thành bệnh

Theo y học hiện đại

Rò luân nhĩ thường là một bất thường bẩm sinh ở vùng trước tai, tạo thành một đường nhỏ thông ra da. Khi lỗ rò bị bít bởi chất tiết, bụi bẩn, tế bào sừng, hoặc khi vùng này bị kích thích, vi khuẩn có điều kiện phát triển và gây viêm. Viêm tiến triển sẽ tạo ổ mủ, làm sưng nóng đỏ đau và hình thành áp xe. Những yếu tố làm bệnh nặng hơn hay tái phát gồm vệ sinh vùng tai không phù hợp, tự nặn mủ hoặc chọc kim sai cách, dùng kháng sinh không đúng chỉ định, và sức đề kháng suy giảm.

Theo y học cổ truyền

Ở góc nhìn Đông y, vùng tai thuộc hệ thống kinh lạc liên quan đến khí huyết nuôi dưỡng phần đầu mặt. Khi ngoại tà kết hợp với nhiệt độc uất lại ở bì phu, khí huyết bị trở trệ tại chỗ, sinh ra sưng nóng đỏ đau. Nếu độc tà tích tụ lâu ngày thì “độc tụ sinh mủ”, từ đó chảy dịch, chảy mủ, và dễ tái phát khi nền chính khí yếu hoặc khi sinh hoạt bất điều khiến cơ thể dễ sinh nhiệt uất.

Phương pháp điều trị áp xe rò luân nhĩ

Điều trị theo Tây y

Với Tây y, nguyên tắc là đánh giá mức độ viêm và tình trạng ổ mủ. Khi viêm nhẹ, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi, chăm sóc tại chỗ và dùng thuốc phù hợp để kiểm soát nhiễm khuẩn, giảm đau, giảm sưng. Khi đã hình thành ổ mủ căng, thường cần can thiệp dẫn lưu để giải phóng mủ, giảm áp lực và giúp mô lành lại. Với các trường hợp tái phát nhiều lần hoặc đường rò phức tạp, phẫu thuật xử lý đường rò có thể được cân nhắc nhằm giảm nguy cơ tái viêm.

Ưu điểm của Tây y là xử trí nhanh ở giai đoạn cấp, đặc biệt khi có ổ mủ lớn hoặc có dấu hiệu lan rộng. Hạn chế là nếu chỉ tập trung “dập đợt viêm” mà chưa xử lý triệt để đường rò hoặc chưa điều chỉnh các yếu tố thuận lợi khiến viêm tái diễn, bà con vẫn có thể gặp lại tình trạng sưng đau, chảy mủ sau một thời gian. Các thuốc Tây y cũng cần dùng đúng hướng dẫn chuyên môn để tránh tác dụng không mong muốn.

Điều trị theo Đông y

Trong thực hành của tôi, Đông y không đi theo hướng xử trí một ổ viêm đơn lẻ, mà chú trọng cân bằng môi trường bên trong để cơ thể giảm xu hướng “tụ độc sinh mủ” và hỗ trợ hồi phục mô tổn thương. Khi bà con hay tái phát, thường là nền cơ thể dễ sinh nhiệt uất, khí huyết lưu thông kém tại vùng tổn thương, hoặc chính khí suy khiến khả năng chống viêm tự nhiên của cơ thể không bền.

Vì vậy, Đông y thường tập trung vào mục tiêu hỗ trợ thanh nhiệt giải độc, giảm sưng đau tại chỗ, đồng thời nâng đỡ thể trạng để cơ thể tự kiểm soát phản ứng viêm tốt hơn. Bà con có thể hiểu nôm na: không chỉ “dọn ổ mủ”, mà còn “làm sạch nền đất” để ổ viêm ít có cơ hội quay lại.

Chăm sóc và phòng ngừa

Chăm sóc đúng cách giúp ổ viêm nhanh dịu hơn và quan trọng là giảm tái phát. Bà con nên nhớ: vùng trước tai là nơi dễ bị cọ xát, dễ ẩm, lại hay bị tác động khi đeo khẩu trang, đội mũ, nên chăm sóc càng cần tỉ mỉ.

Ăn uống

Bà con nên ưu tiên chế độ ăn thanh đạm, nhiều rau xanh, trái cây vừa phải, đủ đạm tốt để mô tổn thương có nguyên liệu phục hồi. Hạn chế rượu bia, đồ cay nóng, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ vì dễ làm cơ thể tăng phản ứng viêm và khiến vùng tổn thương lâu yên. Uống đủ nước giúp hỗ trợ chuyển hóa và đào thải tốt hơn, đặc biệt khi cơ thể đang trải qua một đợt viêm nhiễm.

Sinh hoạt

Giữ vùng tai sạch và khô là nguyên tắc quan trọng. Bà con tránh tự nặn, tự chích hoặc cố ép mủ vì dễ làm vi khuẩn lan rộng và tăng nguy cơ sẹo xấu. Khi có dịch chảy, nên vệ sinh nhẹ nhàng theo hướng dẫn y tế và theo dõi dấu hiệu tăng sưng đỏ, đau tăng, sốt. Nếu bà con thường xuyên phải đội mũ bảo hiểm, đeo khẩu trang lâu, nên chú ý giảm cọ xát vào vùng trước tai, thay khẩu trang sạch, và tránh để mồ hôi ứ đọng.

Vận động và tâm lý

Vận động nhẹ nhàng, đều đặn giúp tăng sức bền miễn dịch và cải thiện tuần hoàn, từ đó hỗ trợ cơ thể kiểm soát viêm tốt hơn. Bà con không cần tập nặng, chỉ cần đi bộ, vận động khớp vai cổ nhẹ, duy trì giấc ngủ đủ. Về tâm lý, nhiều bà con càng lo càng hay sờ nắn vùng viêm, vô tình kích thích thêm. Giữ bình tĩnh, xử trí đúng và theo dõi khoa học sẽ giúp tình trạng ổn định nhanh hơn.

Bà con thân mến, áp xe rò luân nhĩ tuy nằm ở một vùng nhỏ, nhưng lại có xu hướng tái phát và gây phiền toái kéo dài nếu điều trị chưa đúng hướng. Tôi luôn mong bà con nhìn bệnh bằng con mắt bình tĩnh và khoa học: xử trí đúng giai đoạn, chăm sóc đúng cách, và nếu cần thì thăm khám bài bản để tìm phương án phù hợp nhất với cơ địa của mình. Khi bà con cần trao đổi kỹ hơn, cứ mạnh dạn liên hệ 0904.778.682, tôi sẽ đồng hành cùng bà con một cách tận tâm và thận trọng.